1. WSCHOWA

    Miasto powiatowe na Wysoczyźnie Leszczyńskiej, 18 km. na zach. od Leszna oraz 25 km. na północny - wschód od Głogowa. Węzeł drogowy(droga krajowa nr 12 Dorohusk - Łęknica oraz drogi wojewódzkie nr 278 Wschowa - Sulechów oraz nr 305 Nowy Tomyśl - Wroniniec). Wymieniona w 1136 wśród wsi abpów gnieźnieńskich. Lokacja miasta między 1248 a 1273 - należała wtedy do książąt śląskich. W 1343 Kazimierz Wielki przyłączył ziemię wschowską do Wielkopolski; od tego czasu miasto królewskie i siedziba starostwa grodowego. W XVI w. ważny ośrodek reformacji. Od 1646 Andrzej Tynf bił tu pierwsze polskie srebrne złotówki, nazywane tynfami. Rozkwit miasta nastąpił w XVIII w. w związku z rozwojem sukiennictwa. Wschowa wtedy stała się największym miastem Wielkopolski i jednym z największych miast w Polsce. W centrum miasta zachowany średniowieczny układ urbanistyczny na planie owalnicy. Po środku znajduje się rynek z neoromańskim ratuszem 1860 - 70, wzniesionym na murach budowli późnogotyckiej. Wewnątrz sala ze sklepieniem późnogotyckim i dekoracją stiukową z 1 połowy XVI w. Na przeciw ratusz od strony wschodniej budynki z XIX w. wzniesione na fundamentach średniowiecznego zamku królewskiego oraz pozostałości fosy i murów obronnych z XIII - XIV w. Do rynku przylega pl. Zamkowy, przy którym stoją kamienice renesansowe z XVI w.; przebudowane w 1687 - 89 i odnowione w 1959 - 62. W dwóch kamieniczkach mieści sie Muzeum Ziemi Wschowskiej z ekspozycją wyrobów rzemiosła artystycznego, malarstwa portretowego XVIII w. i zbiorów etnograficznych. Przy Rynku nr.8 dom barokowy z XVII w., przy ulicy Rzeźnickiej nr.1 kamienica z 1671. Na placu od zachodniej strony rynku wznosi się kościół farny św. Stanisława z XIV w., przebudowany w 1720 - 26 (arch. Pompeo Ferrari) - trzynawowa bazylika w stylu barokowym, z pozostałościami gotyckimi i potężną wieżą o wysokości 68 m. Nawa główna na planie elipsy. Wyposażenie wnętrza barokowe, polichromia z połowy XVIII w., późnobarokowy ołtarz główny, obraz z panoramą miasta z XVIII w. Obok kościoła barokowy budynek dawnego kolegium jezuickiego, przebudowany w 1727 i 1752 z gotyckiej mennicy z XV w. Na północ od rynku późnorenesansowy kościół ewangelicki z 1604, z niemieckiego zwany "Kripplein Christi", powstały z przebudowy dwóch domów mieszkalnych (obecnie nieczynny), a przy nim dawna Brama Polska zaadaptowana na dzwonnicę. Obok późnorenesansowy budynek dawnej szkoły ewangelickiej z 1607. Przy ulicy Pocztowej nr.3 klasycystyczny gmach sądu z początku XIX w. Przy ulicy Klasztornej, na dawnym przedmieściu wznosi się późnorenesansowy zespół klasztorny bernardynów (ob. Franciszkanów), zbudowany w 1629 - 40 (proj. Krzysztof Bonadura st.). Kościół św. Józefa ze sklepieniami pokrytymi freskami z ok. 1750 i późnobarokowym wyposażeniem wnętrza. Ołtarz główny i cztery ołtarze boczne z 1793 - 95 (rzeźb. Antoni Schultz), na ścianach epitafia z XVIII w. z rymowanymi inskrypcjami, nagrobki i portrety trumienne. Przy kościele dziedziniec odpustowy z krużgankami, przy wieży kościelnej kaplica Świętego Krzyża z ok. 1738. Przy ulicy Solnej założony w 1609 cmentarz ewangelicki, ostatnio zamieniony na lapidarium ok. 170 nagrobnych płyt renesansowych, barokowych, rokokowych klasycystycznych. W parku przy ulicy Obrońców Warszawy pomnikowe okazy drzew, m.in. dęby o obwodzie do 480 cm. Przy ulicy Głogowskiej nr.11 klasycystyczny dworek z 1799 (obecnie Szkoła Muzyczna I stopnia), z portykiem kolumnowym i dachem naczółkowym. Na ul. Daszyńskiego przy rondzie w kierunku Leszna stoi głaz z tablicą upamiętniającą wypad żołnierzy polskich, którzy 2.IX.1939 z rejonu wsi Dębowa Łęka ostrzelali koszary niemieckie we Wschowie.
Liczba mieszkańców miasta Wschowy: 14.407 osób.
Współrzędne geograficzne Wschowy: 51°48'N 16°18'E.

(1kB)